Curiosità Link Contatti
Da T.S. Eliot (The waste land)

Tramunos de Nanni Falconi (Sa terra desolada)
S'accumpanzamentu de sos mortos


I

Abrile est su mese prus cruele, faghet
Bessire su lillà da sa terra dormida, ammisturat
Ammentos e desizos, ischidat
Sas raighinas dormidas cun sas abbas de beranu.
S'Ijerru nos mantezesit caldos carralzende
Sa terra de unu nie c'addrummentat, addeschende
Una trizili bida cun cardillones sicos.
S'Istiu nos fateit s'improvisada, benzende subra su Starnbengersee
Cun una irrasinada de abba; nos firmemus in unu colonnadu,
Pustis andemus suta su sole, in su in su Hofgarten,
Biemus cafè e arrejonemus pro un'ora.
Bin gar keine Russin, stamm' aus Litauen, echt deutsch.
Cando fimus piseddos chi fimus allogados cun s'arciduca,
Fradile meu mi s'aiat gitu cun isse in islita
Eo m'assucconei, mi neit, Marì,
Marì, muntene-di forte. E nos imbolemus a punta fica.
In sos montes, cue unu si sentit libberu.
Eo legio meda a denote, e mi nd'ando a sud in Ijerru.

Cales sunt sas raighinas chi s'aggantzant, cales ramos creschent
In custas pedras teremadas ? Fizu de s'omine,
Tue non podes narrer, ne addevinare, ca conosches solu
Unu muntone de immagines truncadas, inue batit su sole,
E s'arbure rutu non dat riparu, su grillu no accunnortat,
e s'arsada pedra non sonat de abba.
Solu b'est s'umbra suta custa pedra ruja,
( Beni-de a s'umbra de custa pedra ruja),
E deo bos apo a mustrare carchi cosa de diversu
Dae s'umbra bostra chi a manzanu bos ponet ifatu a palancadas
O dae s'umbra chi a serentina s'arritzat e torrat in bois;
bos apo a mustrare sa timoria in unu punzu de pruereddu.

Frish weht der Wind
Der Heimat zu
Mein Irisch Kind,
Wo weilest du ?

" Mi desti a prima bia sos giacintos un annu faghet;
" Mi ponzeint sa pisedda de sos giacintos."
- A onzi modu cando torremus in segus, a tardu, da su giardinu de sos giacintos,
Garrigos sos bratzos tuos, e umidos sos pilos, eo non podia
Faeddare, e mi mancaiat sa vista, non fia
Ne biu ne mortu, e non connoschia prus,
Isperiende in su coro de sa lughe, su silentziu.
Oed' und leer das Meer.

Tzia Sosostris. Addevinante famada,
fit arromadiada, mancari cussu pero'
fit connota comente sa femina prus sabia d'Europa
cun unu malignu matule de cartas. Milla, neit,
sa carta bostra, su marineri Feniciu Abburrigonadu
( Cussas sunt sas perlas chi fint sos ojos suos. Abbaida!)
Innoghe est sa Belladonna, sa Tzia de sas Rocas,
Sa tzia de sas situatziones.
Innoghe est s'omine cun sos tres fustes, e innoghe sa Roda,
E innoghe est su benduleju a un'oju, e custa carta,
chena figura, at carchicosa chi giughet a palas,
chi eo non poto bidere. No agato
s'impicadu. Time sa morte a modde.
Bido trumas de gente caminende in tundu.
Gratzias. Si bidides sa cara tzia Equitone
Nara-li chi che li giuto s'oroscupu eo matessi:
Unu depet stare gai atentu in custas dis.

Irreale tzitade,
Suta sa neula niedda de un'arbeschida de Ijerru,
Un truma de gente subra London Bridge, gai meda,
Mai aia cretidu chi sa morte nd'aiat isfatu gai tanta.
Alenos, curtzos e lascos, fint esalenados,
E totu isperiaiant sos pees issoro matessi.
Beniant pro su montigru e falaiant pro sa King William Street,
Fintzas a inue Saint Mary Woolnoth tocaiat sas oras
Cun unu sonu mortu subra s'urtimu tocu de sas noe.
Cue bidei unu chi connoschia, l'arressei, abboighende-li " Stetson !
" tue chi fist cun megus subra sa naves a Mylae !
"Cuddu mortu chi piantesti s'annu passadu in su giardinu
" bessidu est ? a frorit ocannu ?
"O s'astrau a s'ispensada at martzidu su prantarzu ?
" Mantene-che atesu su cane , iss'est amigu de s'omine,
" Si non cheres chi cun sas ungias ti nde lu boghet dae nou !
" Tue! hypocrite lecteur !- mon semblable,- mon frère! "

Una partita a scacchi


II Su cadreone inue fit setzida, pariat unu tronu brunidu,
Lughiat in su marmaru inue su ispigru
Mantesu da colonnas traballiadas cun sarmentos de bide
E tra cussas un Cupidu doradu bogaiat cara
( Un'ateru cuaiat sos ogros suta s'ala)
Creschiat sas bampas de su candelabru de sete bratzos
Ispigritende sa lughe subra sa mesa
Sas lughiteddas de s'oraria sua pigaiat a l'abbojare,
Dae iscatuleddas de rasu, imboladu a machinu
In fialas de avoriu e bidru coloradu
Iscanzadas, istaiant apostados istranos nuscos sinteticos,
Unguentos, licuidos o in pruereddu- cunfundiant, trambullaiant
Annegaiant sos sensos in sos nuscos; trubados da s'aria
Frisca ch'intraiat dae su balcone, pigaiant
Alimentende sas bampas de sa candela
Sulaiat su fumu suo intro sa licoreria,
Animende sos disegnos de sa bovida a cuadratos.
Un'immensu litu marinu addescadu cun ramine
Brusaiat birde-arantzu, coronadu dae sa pedra colorada,
In cussa lughe bassa unu delfinu isculpidu nadaiat.
Subra s'antiga tziminea fit pintada
Comente unu balcone chi dat subra s'areste issena,
Su tramunu de Philomela, da unu barbaru re
Gai malamente violada; epuru cue su lusignolu
Prenaiat totu su desertu cun boghe inviolabile
Galu fit a gianzulos, e galu su mundu sighit,
"jag jag" a origras brutas.
E ateras matas dae tempus sicas
Fint contende subra sos muros; formas fissadas
S'acioraiant, mugrende-si, faghiant silentziu in s'aposentu tancadu.
Passos trasinados in sas iscalas.
A sa lughe de su fogu, suta s'ispatzula, sos pilos suos
S'isparghiant in puntas de fogu,
Abbampados de paraulas, e luego falaiant lebios.

"So annerbiada istasero. So a petzos. Ista cun megus.
Faedda-mi. Proite no mi faeddas mai? Faedda.
A ite ses pensende? Pensende a ite? A ite?
No isco mai a ite ses pensende. Pensa."

Penso chi che semus in sa carrera de sos sorighes
Inue sos mortos ant perdidu sos ossos.

" It'est custu rumore? "
Su bentu suta sa gianna?"
" It'est custu rumore como? It'est fatende su bentu ?"
Nudda ancora nudda.

" Non connosches nudda? Non bides nudda? Non connosches Nudda?"

M'ammento
Cussas sunt sas perlas chi fint sos ogros suos.
" Ses biu o no? No as nudda in conca ?"

Ma
O O O O that Shakesperheian Rag…
Isse est gai elegante
Gai abbistu
" Ite apo a fagher como? Ite fato? "
" Apo a bessire a fora comente so, e camino in carrera
" Totu ispilutriada. Comente amus a fagher cras ?

" Ite amus a faghere?"
S'abba calda a sas deghe.
E si proet , una machina tancada a sas batoro.
E amus a giogare una partida a scachi.
Tochende ogros chena pibiristas e aisetende chi tochent a sa gianna.

Cando su maridu de Lil benzeit cungedadu, eo nei-
Chena la fagher longa, bi lu nei eo matessi,
FAGHIDE LESTROS EST TEMPUS DE CHE BESSIRE
Como chi Alberto est pro furriare daedi un'acontza.
At a cherrer ischire ite nd'as fatu de su dinari chi ti deit
Pro t'acontzare sas barras. Ti l'at dadu. Fia cue.
Non nd'as prus mancunu, Lil, compora-ti una bella dentiera,
Isse neit, ti giuro, non ti poto bider goi.
E nemmancu eo, li nei, e pessa a cussu mischinu de Alberto,
Est stadu suta sas armas pro batoro annos, bisonzat chi si divertat,
E si no lu faghes tue, gia bi nde at ateras, li nei.
Oh, gai est, neit issa. Prus o mancu, li nei.
Tando apo a ischire a chi narrer gratzia, neit issa, abbaidende-mi fissa.
FAGHIDE LESTROS EST TEMPUS DE CHE BESSIRE
Si non nde ses cunbinta sighi-la gai, li nei
Bi nd'at aer ateras chi faghent e ischirriant pro te.
Ma si Alberto ti lassat non nerzat chi non t'ant avisada.
Non ti nde faghes sa birgonza, li nei, pares una trusa.
( E as solu trintunu annos.)

Non bi poto fagher nudda, neit issa, fatende su mutzighile,
Sunt cussa pastillias chi apo leadu pro aurtire.
(Nd'aiat gia chimbe e guasi si che fit morta pro George.)
Su farmacista mi neit chi gia fit andadu totu bene, ma da tando non so prus sa matessi.
Ses propriu una maca, li nei.
Bene, si Alberto non ti lassat in paghe, est su puntu, li nei.
Proite ti ses cojuada si no cherias aer fizos?
FAGHIDE LESTROS EST TEMPUS DE CHE BESSIRE
Bene, sa Dominiga chi Alberto torreit, chi aiant unu zampone a buddidu
So stadu inbitadu a chenare pro lu mandigare bellu caldu.
FAGHIDE LESTROS EST TEMPUS DE CHE BESSIRE
FAGHIDE LESTROS EST TEMPUS DE CHE BESSIRE
Bonanote Bill. Bonanote Lou. Bonanote May. Bonanote
Ciao ciao.Bonanote. Bonanote.
Bonanote signoras, bonanote bellas signoras. Bonanote, bonanote.

Sa preiga de su fogu


III

Sa tenda de su riu est truncada: sos urtimos poddighes de fozas
S'ataccant e s'affundant intro s'umida riba. Su bentu
Atraessat mudu sa terra niedda. Sas ninfas sunt partidas.
Dulche Tamigi, anda a bellu finzas a finire su cantu meu.
Su riu non trasinat ampullas boidas, pabiru de paninos,
Mucarolos de seda, scatulas de cartone, cicas de sigareta
O ateros testimonzos de sas notes de istiu. Sas ninfas sunt partidas.
E sos amigos issoro, sos eredes banduleris de sos diretores de banca;
Partidos chena aer lassadu indiritzu.
Acurtzu a s'abba de Leman mi so setzidu e apo prantu...
Dulche Tamigi, anda a bellu finzas a finire su cantu meu,
Dulche Tamigi, anda a bellu ca no canto ne forte ne altu.
Ma a palas mias in unu colpu de bentu fritu intendo
Su trachidare de sos ossos, e su riere chi passat dae origra a origra.
Unu sorighe colat pasigu in mesu sas matas
Trasinende sa matza illudriada in s'oru
Mentre fia pischende in sa cora ischifosa
Un sero de ijerru addasegus de su serbatoiu de su gas
Pessende a s'annegamentu de su re frade meu
E a su re babbu meu mortu prima de a isse.
Corpos biancos e nudos subra s'umidu parinu terrinu
E ossos imbolados in unu isostre bassu e sicu,
Movidos solu da sos pees de sos sorighes, da annu in annu.
Ma a palas da tantu in tantu eo intendo
Sonos de trumbas e motores, chi ant a giughere
Sweeney da sa signora Porter in beranu.
O sa luna grara lughet subra sa signora Porter
E subra sa fiza
Chi si samunant sos pees in soda water
Et O ces voix d'enfants, chantant dans la coupole!

Tuit tuit tuit
Jag jag jag jag jag jag
Gai malamente violada.
Teriu

Irreale tzitade
Suta sa neula niedda de una serentina de ijerru
Il signor Eugenides, Su benduleju de Smirne
Cun sa barba longa, cun una bussacca prena de pabassa
C.i.f. Londra: documentos a vista,
M'imbiteit cun unu frantzesu popolare
A ismulzare impare in su Cannon Street Hotel
Pro sighire poi su fine chida a su Metropole.

A s'ora violeta, cando sos ogros e s'ischina
Si nde pesant da su scritoiu,cando su motore de s'omine aisetat
Pretzisu a unu taxi tocheddante bida,
Eo Tiresia, mancari tzegu, tocheddende tra duas bidas,
Omine betzu cun sas titas mustias de femina, poto bidere
A s'ora violeta , s'ora de su sero chi girat
A furriare, e recuit su marineri dae su mare,
Sa datilografa a domo a s'ora de su tè, isparitzat s'ismurzu,
Atzendet sa istufa, e aparitzat mandigu in scatula.
Fora de sa bentana cun perigulu apicada
A assutare sa robba sua tocada da s'ultimu sole,
Subra su divanu ( chi a de-note li faghet de letu)
Sunt ammuntonadas calzetas, pantofolas, camisetas e fascetas.
Eo Tiresia, betzu e cun sas titas acorrontzadas
Bidei s'iscena e nde addevinei su restu...
Eo puru aisetei s'istranzu aisetadu.
E millu innoghe, su pitzinnu bullancosu,
Un'impiegadu de un'agenzia pitica, cun sa borra in cara,
Unu de su popolu a su cale sa siguresa de se istat
Comente istat su tzlindru a unu poberu irrichidu.
Como est su momentu bonu, pessat isse,
Ant finidu de mandigare, issa est anneada e istraca
Chircat de la cunbinchere a sos carinnos
Chi non sunt furriados, mancari chena praghere.
Arroddonidu e detzisu, che li brincat a subra de botu;
Sas manos chirchende no agatant impedu;
Cun sa borra chi at no at bisonzu chi siat de acordu,
E leat comente benennidu cussa indiferentzia.
( E deo Tiresia apo penadu totu dae prima
Su chi si consumat in custu divanu o letu;
Eo chi mi setzei a Tebe suta sas murallias
E caminei prus in bassu in mesu a sos mortos.)
Li dat unu basu finale pro l'assigurare
E si nd'andat chirchende sas iscalas a s'iscuru...
Issa si girat e s'abbaidat unu momentu in s'ispigru,
S'abbizat apena chi s'amante ch'est bessidu;
Su cherveddu suo li permitit solu unu mesu pensamentu:
" Bene custa puru est fata: e deo so cuntenta chi siat fatu."

Cando una femina lezera s'abbassat a su divertimentu
E poi s'agatat sola de nou in s'aposentu,
Cun lebiu movimentu s'acontzat sos pilos
E ponet unu discu a sonare in su giradischi.

" Custa musica rassineit da me subra sas abbas"
E a longu pro su Strand, finzas a sa Queen Victoria Street.
O sa Tzitade, sa tzittade, a bortas poto intendere
Acurtzu a calchi tzilleri in Lower Thames Street,
Su gustosu gianzulu de unu mandolinu
E da intro arrejonos e rumores
Inue a mesudie sos piscadores si pasant: Inue sos muros
De Magnus Martyr muntenent
S'intregada bellesa de sos Ionicos oros biancos.

Su riu suerat
Ozu e catramu
Sas chiatas colant
Cun sa furriante mare
Velas rujas
Suta a bentu girant subra pesantes alberaduras.
Sas chiatas ispinghent
Sos truncos perdidos in s'abba
In bassu pro su Greenwich
A cudd'ala de s'isula de sos canes.
Weialala leia

Wallala leialala

Elisabetta e Leicester
Batint sos remos
Sa prua fit furmada
Da una conchillia dorada
Ruja e oro
Su passare de s'unda
Si truncat in sos oros
Su bentu de liante
Batit cun sa currente
Sonos de campanas
Turres biancas
Weilala leia
Wallala leialala

" Trams e arbures pruereddosos.
Highbury mi fateit. Richmond e Kew
Mi solobreit A Richmond istirei sos benugros
A cara a chelu subra su fundu de una istrinta canoa."

" sos pees mios sunt a Moorgate, e su coro meu
Suta sos pees. Pustis de su fatu prangheit.
Promiteit unu nou incumintzu.
No nerzei nudda. De ite mi depo annuzare?

" In sa rena de Margate
Non mi resessit de pessare
Nudda cun nudda.
Sas ungias truncadas de manos brutas.
Sos mios, gente de pagu chi no aisetat
Nudda."

La la

A Cartagine dae poi mi nde benzei

Brusiende brusiende brusiende brusiende
O Sinnore Tue mi che leas
O Sinnore Tue leas

Brusiende.

Sa morte in s'abba


IV

Phlebas su Feniciu, mortu dae bindighi dies,
Ismentigheit sas boghes de sos corbos marinos, e sas undas de s'altu mare,
Su profetu e sa perdua

Una currente sutamare
L'ispurpeit sos ossos in murmutos. Comente afundaiat e pigaiat
Passaiat sas istajones de sa betzesa e sa pitzinnia
Inghiriende in su mulinu.

Gentile o Ebreu
O tue chi giras sa roda e abbaidas contrabentu
Pensa a Phlebas, chi unu tempus fit altu e bellu che a tie.

Cussu chi neit su tronu


V

Pustis de sa lughe ruja de sas torcias in sas caras sueradas
Pustis de su fritu silentziu de su giardinu
Pustis de s'agonia de logos pedrosos
Sas boghes e sos prantos
Sa presone e su palatu e su ritumbu
De su tronu in beranu in sos montes atesu
Isse chi fit biu est como mortu
Nois chi fimus bios como semus morzende
Cun unu pagu de passientzia.

Innoghe non c'at abba ma solu roca
Roca e no abba e sa carrera isterrada
Una carrera a curvas cue subra in su montes
Chi sunt montes de rocas chen'abba
Si che aiat apidu abba nos fimus firmados a biere
In mesu a sas rocas unu non si podet firmare ne pensare
Su suore est sicu e sos pees sunt in sa rena
Si solu b'aiat apidu abba in sa roca
Morta buca de monte da sos murales frazigos chi non podet catzare
Unu innoghe non podet stare in pees ne corcadu ne setzidu
Non b'at neemmancu silentziu in sos montes
Ma sicos lunaticos tronos chen'abba
Non b'at neemmancu soledade in sos montes
Ma rujas caras annicadas chi raunzant e ischirringiant
Da giannas de domos de ludu crebadu
Si che aiat apidu abba
E no roca
Si che aiat apidu roca
E puru abba
E abba
Una funtana
Unu poju in sas rocas
Si che aiat apidu solu sonu de abba
Non sa chigula
E fenu sicu cantende
Ma sonu de abba subra sa roca
Inue su turdu eremita cantat in mesu a sos pinos
Drip drop drip drop drop drop drop
Ma non b'at abba

Chi est su de tres chi semper ti cabulat a costazu ?
Cando conto bi semus solu tue e deo impare
Ma cando abbaido addainanti sa carrera bianca
B'at sempre un'ateru chi ti cabulat a costazu
Rassinende imboligadu cun unu mantellu nieddu, cugutadu
Eo non cumprendo si est un'omine o una femina
- Ma chi est chi ti est a s'ateru costzu ?

Ite est chi sonat altu in s'aera
Cussu murmutu lamentosu de mamas
Chi sunt cussas frotas cugutadas colende
subra paris chena fine, imbrunchende in sa terra crebada
Inghiriada solu da su parinu orizonte
Cale est cussa tzittade in sos montes
Chi si cracat e si torrat a furmare e tzoccat in s'aera violeta
Turres crollende
Gerusalemme Atene alessandria
Vienna Londra
Irreale

Una femina istendeit sos pilos suos nieddos e longos
E isviolineit murmutos de musica da cussas corrias
E tirriolos a cara de criaduras in sa lughe violeta
Zanzulaiant, sparghende sas alas issoro
Trasinende-si a conca ficada in unu muru isnieddigadu
E covecadas in s'aria fint sas turres
Tocantes campanas chi ammentant, tocaiant sas oras
E boghes cantende da sas boidas baltzas e da sos putos sicos.

In custa desolada calanca in mesu a sos montes
In una lebia lughe de luna, s'erba est cantende
Subra sas tumbas covecadas, a inghiriu a sa capella
B'at una capella boida, sa domo de su bentu.
No at balcones, e sa gianna iscanzada,
Sos ossos sicos non faghent male a neune.
Solu unu puddu si pesaiat subra sa trae
Chirichichi chirichichi
Un'alluta de lampu. Posca un'ifusta isfrunzada
De abba pioia.
Su Gange fit cuasi sicu, e sas fozas allizadas
Isetaiant s'abba, sas nieddas nues
Si garrigaiant atesu, subra s'Himmalaja.
Sa jungla fit remonida, muda intro de issa.
Tando faeddeit su tronu
Da
Data: ite amus dadu nois?
Amigu meu, su sambene mi iscutinat su coro
Su terribile coragiu de unu momentu de abbandonu
Chi una bida de prudentzia non podet furriare
Non ant a esser agatados in sos necrologos nostros
O in sas memorias tessidas da unu ranzolu beneficu
O suta sos timbros truncados de unu carasadu notaiu
In sos nostros boidos aposentos
Da
Dayadhvam: apo intesu sa grae
Girare in sa upa e girare solu una borta
Nois pensamus a sa grae, onzunu in sa presone sua
Pensat a sa grae, onzunu cunfirmat una presone
Solu a de note, etereos murmutos
Nos torrant pro unu momentu un Coriolanu turdidu
Da
Damyata: sa barca rispondiat
Bene a sa manu esperta cun sa vela e cun su remu,
Su mare fit calmu, puru su coro tuo podet risponder
Bene a su bisonzu, batende ubbidiente
A sas manos controllantes.

Setzei in s'oru
A piscare, cun s'aridu paris addasegus de mene
Apo a resessire a sa fine a ponner ordine in sas terras mias?
Su London bridge nd'est falende, nd'est falende, nd'est falende
Poi s'ascosenel foco che gli affina
Quando fiam uti chelidon- O rundine rundine
Le prince d'Aquitaine à la tour abolie
Cun custos biculos apo puntelladu sas ruinas mias
Be tando bos sistemo eo. Hieronymu est torra macu.
Datta Dayadhvam. Damyata.
Shantish shantish shantish